تبلیغات
سرزمین ناشناخته ... - راهکار ای جلب همکاری وحمایت همسایگان


راهکارهای جلب همکاری و حمایت همسایگان

راهکارهای جلب همکاری و حمایت همسایگان

در طول چند دهۀ اخیر افغانستان عمدتا از برخی همسایگان خود شکایت داشته و آنانرا متهم به دخالت در امور داخلی افغانستان و نقش آفرینی منفی در این کشور کرده است. اما اکنون با توجه به حمایت های جدی سازمانهای شانگهای و پذیرش عضویت افغانستان در این سازمان مهم منطقه ای، این امر حاکی از تغییر رویکرد کشورهای منطقه نسبت به افغانستان است و تاکید مجدد کشورهای منطقه بر حمایت های گسترده از افغانستان در نشست قلب آسیا درکابل نیز کاملا موید همین مسئله است.

اما اینکه دلیل اصلی این تغییر رویکرد همسایگان و قدرت های مهم منطقه نسبت به افغانستان چیست می توان عوامل مختلفی را دراین راستا بر شمرد. عوامل سیاسی بدون شک تاثیر مهمی دارد بویژه انعقاد پیمان های همکاری های استراتیژیک افغانستان با آمریکا و قدرت های اروپایی و حمایت های جدی این کشورها از افغانستان در این زمینه تاثیر گذار است.

اما همانگونه بسیاری از سیاست دانان و اقتصاد دانان بر این باور اند که اهرم های اقتصادی مهم ترین عامل تغییر رویکرد های سیاسی می باشد افغانستان نیز از این قاعده مستثنا نیست. اکنون باید دید افغانستان به لحاظ اقتصادی چه تحولات مهمی را شاهد بوده است که بتواند عاملی برای تشویق و ترغیب کشورهای مختلف در جهت حمایت و سرمایه گذاری در این کشور شود.

فراموش نکنیم که قدرتها و غول های مهم اقتصادی و صنعتی جهان در آسیا در حال ظهور اند و هند و چین از جمله این قدرتهای نوظهور اند. این دو کشور به شمول روسیه و برزیل در آمریکای لاتین از کشورهای است که در یک رقابت جدی و تمام عیار برای تبدیل شدن به قطب های اقتصادی و صنعتی در جهان تلاش می کنند. اما برای رسیدن به این هدف مهم چین و هند و روسیه برای چرخش چرخه تولید و اقتصاد خود به آنچه که در خاک افغانستان نهفته است به شدت نیازمند اند.

در سال ۲۰۱۰ میلادی، پس از چهار سال تحقیق زمین شناسی و ارزیابی منابع زیر زمینی که به مدیریت گروه کوچکی از زمین شناسان آمریکایی و سرپرستی پنتاگون انجام شد، تخمین های جدیدی از ارزش و مخازن زیر زمینی افغانستان به دست آمد. این ارزیابی ها ارزش این منابع را به بیش از یک هزار میلیارد دالر تخمین زد که فقط مربوط به کشف ذخایر لیتیم 'نفت عصر آینده' ، مس، رگه های آهن، طلا، و نیوبیوم می شود. چند ماه پس از گزارش کارشناسان زمین شناسی وزارت معادن افغانستان ارزش کشفیات جدید را نزدیک به سه هزار میلیارد دالر تخمین زد. این گزارش ها، تائید یافته های زمین شناسان روسی در دهه ۱۹۸۰ بودند که گواهی بر غنی بودن کم نظیر منابع زیر زمینی افغانستان داده بودند.

اما پس از ۵ سال، کشفیات جدید، افغانستان را به عنوان بزرگترین منبع لیتیم حتی بیش از بولیووی و نیوبیوم که کاربرد فرا زمینی آن روز به روز مهم تر می شود، تبدیل کرد. لیتیم مهمترین مواد ساخت باطری های قابل شارژ است که در تلفن‌های همراه، کامپیوترهای دستی و ماشین های برقی کاربرد دارد. علاوه براین کشف منابع جدید نفتی که در ۲۰۱۱ به بیش از یک میلیارد و هشت صد میلیون بشکه نفت میان کیفیت، افزون به آنچه تا ۲۰۱۰ کشف شده بود، افغانستان را از نظر منابع زیر زمینی به عنوان یک سرزمین فوق غنی در گروه کانادا، آفریقای جنوبی و برزیل قرار داد.

در چنین وضعیتی افغانستان فرصتی بی همتا در تاریخ خود را در اختیار دارد تا به جرگه کشور های با درآمد متوسط مانند ترکیه، مالزی ومکزیک قرار گیرد و اگر این کشور درست مدیریت شود، در ۱۵ تا ۲۰ سال آینده توانایی وارد شدن به کلوب اقتصاد های بالای گروهی با درآمد متوسط چون لهستان، اسلواکی و مجارستان را داراست.

بنا بر این تاکید دو عضو کلیدی سازمان شانگهای یعنی چین و روسیه بر افزایش تلاش این دو کشور در باز سازی افغانستان و اقتصاد آن، از نشانه های روشن افزایش اهمیت افغانستان در غرب آسیا و نیاز چین و روسیه و نیز جهان صنعتی، به مخازن زیر زمینی افغانستان است. زیرا شماری از این ذخایر نه تنها برای افغانستان اهمیت استراتژیک دارند بلکه در رفع نیاز های بخش های تکنولوژی صنعتی برای ساخت افزار کامپیوتر و ارتباطات ماهواره ای در سطح جهان بی‌همتا می باشند و در این راستا نشست اخیر شانگهای و نشست کابل را می توان پیش آهنگ باز شدن در‌های تجارت و سرمایه‌گذاری جهان به روی اقتصاد افغانستان ارزیابی کرد.

اما اینکه این فرصت های بی نظیری که فراروی افغانستان قرار دارد می تواند به یک تهدید جدی علیه این کشور نیز تبدیل شود به همین دلیل باید افغانستان بدنبال یافتن راهکارهای عملی برای جلب حمایت و همکاری جدی همسایگانش باشد. زیرا بدون همکاری جدی همسایگان این کشور، نمی توان از فرصت های موجود بخوبی بهره برداری نمود. بدیهی است که افغانستان سرمایه لازم برای بهره برداری مناسب از این ذخایر را ندارد بنا براین باید بدنبال جلب سرمایه گذاری های خارجی باشد. در طول چند سال گذشته همسایه شرقی افغانستان چین بیشترین سرمایه گذاری را درافغانستان داشته است تنها در معدن مس عینک این کشور بیش از سه ملیارد دالر را سرمایه گذاری کرده است.

بنا بر این حمایت جدی روسیه و چین از افغانسانستان بخوبی قابل درک است و افزایش سطح همکاری های استراتیژیک هند با افغانستان نیز کاملا قابل فهم است. اما به باور نگارنده افغانستان اگر نگران از عدم همکاری های صادقانه همسایگان خود هست باید به این کشور ها در سرمایه گذاری های مشترک سهم بدهد. همانگونه که فرصت ها و بسترهای لازم برای سرمایه گذاری چین و هند در افغانستان فراهم می گردد دو همسایه مهم افغانستان پاکستان و ایران نیز نباید نادیده انگاشته شود.

نقش آفرینی های چین و هند در افغانستان می تواند فرصتی برای برقراری امنیت و ثبات پایدار در افغانستان نیز باشد. نیاز چین به منابع جدید انرژی و مخازن فلزی افغانستان می تواند انگیزه ای قوی برای استفاده از چین، در جهت تغییر رویکرد سایر همسایگان افغانستان نیز باشد. بطور مثال با توجه به همسایگی چین و پاکستان با افغانستان، مشارکت اقتصادی پاکستان در برخی از پروژه های صنعتی، می تواند انگیزه ای برای پاکستان ایجاد کند که در ایجاد قطب های معدنی -صنعتی شمال و شمال شرقی افغانستان که ۱۸ منطقه معدنی از ۲۴ منطقه افغانستان در این نوار هستند، شرکت فعال شرکای پاکستانی را فراهم کنند.

تعریف جدید از نقش اقتصادی افغانستان در منطقه و جلب حمایت چین، خود به خود انگیزه موثری برای پاکستان و ایران و سایر همسایگان در امر تامین امنیت افغانستان و مشارکت در پروژه های مشترک تبدیل خواهد شد. چنین پروژه هایی امکان دخالت های منفی از سوی دیگر کشور ها را کم رنگ تر می کنند. در این چهار چوب است که بستن قرار داد های سرمایه گذاری مشترک که دست کم یکی از شریکان از میان همسایه های افغانستان باشد، را می توان بستر ساز پایدار سازی صلح و ایجاد شرایط لازم برای مشارکت مستقیم همسایگان افغانستان در این کوشش تعبیر کرد.

اگرچه پروژه بزرگ تاپی تا حدود زیادی توانسته است جلب حمایت و سرمایه کشورهای همسایه را فراهم کند اما با توجه به بستر ها و ظرفیت های گسترده در افغانستان در جهت سرمایه گذاری های کلان، افغانستان باید سعی کند هر چه بیشتر زمینه های مشارکت همسایگانش را برای سرمایه گذاری در پروژه های کلان در افغانستان فراهم نماید. این درحالیست که هم ایران و هم پاکستان و همسایگان شمالی این کشور به شدت علاقمند سرمایه گذاری و بهره برداری از فرصت های موجود است. بنا براین اگر دولت مردان افغانستان بتواند فرصت ها را بخوبی شناسایی نموده و زمینه مشارکت همسایگان را در پروژه های کلان این کشور فراهم کند خود بخود چالش های اقتصادی و سیاسی امنیتی افغانستان از میان برداشته خواهد شد.